برگزاری دهمین پیش‌نشست همایش بین‌المللی اندیشه‌های قرآنی – تفسیری شهید آیت‌الله دکتر بهشتی در دانشگاه مفید

به گزارش روابط عمومی دانشگاه مفید، دهمین پیش‌نشست همایش بین‌المللی اندیشه‌های قرآنی – تفسیری شهید آیت‌الله دکتر بهشتی روز یکشنبه ۲۴ خرداد ۱۴۰۵ به همت معاونت پژوهش دانشگاه مفید و با همکاری دانشگاه جامعه‌المصطفی العالمیه خراسان در تالار بهمینار دانشگاه مفید برگزار شد. موضوع این نشست «دیدگاه شهید آیت‌الله دکتر بهشتی درباره جهاد با تکیه بر تفسیر ایشان از سوره توبه» بود. اساتید محترم دکتر سعید رهایی و دکتر سید جواد ورعی در این برنامه به ارائه بحث پرداختند و دکتر محمد حسن موحدی ساوجی نیز دبیری علمی برنامه را برعهده داشتند.

در آغاز نشست، دبیر جلسه با اشاره به اهمیت مسئله جهاد در اندیشه اسلامی و نسبت آن با آزادی عقیده و حق تعیین سرنوشت، به برخی دیدگاه‌های مطرح در فقه اسلامی درباره جهاد ابتدایی پرداختند و ضرورت بازخوانی آرای شهید بهشتی در این زمینه را مورد تأکید قرار دادند.

در ادامه دکتر سید جواد ورعی در سخنان خود با مرور دیدگاه مشهور فقهای شیعه درباره جهاد ابتدایی، به تبیین برداشت شهید بهشتی از آیات آغازین سوره توبه پرداختند. وی با اشاره به اینکه شهید بهشتی آیات سوره برائت را ناظر به گروه خاصی از مشرکان پیمان‌شکن می‌دانند، تأکید کردند که از نگاه ایشان این آیات را نمی‌توان مستندی برای تحمیل عقیده یا تعمیم حکم جنگ به همه غیرمسلمانان دانست. به گفته ایشان، شهید بهشتی مفهوم «برائت» را نه صرفاً به معنای بیزاری، بلکه به معنای رهایی از تعهدات ناشی از پیمان‌هایی می‌داند که از سوی طرف مقابل نقض شده‌اند. همچنین از منظر شهید بهشتی، جهاد در اسلام برای تحمیل ایمان نیست، بلکه در مواردی برای دفاع از جامعه اسلامی، مقابله با پیمان‌شکنی و رفع موانع دعوت به حق مشروعیت می‌یابد.

سخنران دوم برنامه دکتر سعید رهایی بودند که با بررسی روش تفسیری شهید بهشتی، بر اهمیت توجه به مبانی تفسیری ایشان در فهم آیات جهاد تأکید کردند. ایشان با اشاره به جایگاه آزادی عقیده در منظومه فکری شهید بهشتی، خاطرنشان کردند که ایشان آیات جهاد را در چارچوبی تفسیر می‌کنند که با اصل «لا اکراه فی الدین» و احترام به آزادی انسان در انتخاب عقیده سازگار باشد. دکتر رهایی همچنین به برخی ویژگی‌های مفهومی در اندیشه شهید بهشتی از جمله تفسیر خاص ایشان از مفاهیمی چون «کفر»، «اسلام» و «جهاد» پرداختند و گفتند که در این نگاه، جهاد مفهومی گسترده‌تر از جنگ نظامی داشته و به معنای به‌کارگیری همه توان در مسیر تحقق حق و ارزش‌های الهی است.

در بخش پایانی نشست نیز حاضران به طرح پرسش‌ها و دیدگاه‌های خود درباره جهاد ابتدایی، جهاد دفاعی، جنگ پیش‌دستانه، نسبت جهاد با آزادی عقیده و برخی ابعاد تفسیری آیات جهاد پرداختند و سخنرانان به پرسش‌های مطرح‌شده پاسخ گفتند.

همایش بین‌المللی اندیشه‌های قرآنی – تفسیری شهید آیت‌الله دکتر بهشتی با همکاری علمی دانشگاه‌های معتبر کشور در زمستان ۱۴۰۵ برگزار خواهد شد و بر ضرورت بازخوانی میراث فکری شهید بهشتی در مواجهه با مسائل معاصر جهان اسلام و چالش‌های فکری مرتبط با حقوق بشر، آزادی عقیده و روابط بین‌الملل تأکید دارد.