فراخوان ارسال مقاله با موضوع: «بازخوانی زندگی و شخصیت پیامبر اسلام (ص) در پرتو مطالعات جدید»

باسمه تعالی
آیا تاریخِ زیستِ پیامبر گرامی خدا (ص) را می‌توان با رویکردهای نوین دوباره خواند؟
در آستانه هزار و پانصدمین سال میلادِ بزرگ‌مردی تاریخ‌ساز که او را «رحمتِ جهانیان» می‌خوانیم، این پرسش نه تنها از سرِ کنجکاوی تاریخی، بلکه از ضرورتی روش‌شناختی و معرفتی برآمده است. نشریه علمی «دین و دنیای معاصر» دانشگاه مفید قم، با درکِ این ضرورت، فراخوانی میان‌رشته‌ای گشوده است تا در آن، چالش‌ها، پرسش‌های ناگفته و دیدگاه‌های تازه درباره زندگی و شخصیت پیامبر اسلام (ص) به بوته نقد و بررسی آکادمیک گذاشته شود.
این فراخوان علاوه بر رویداد معمول علمی، دعوتی است به تأملِ روش‌مند در لایه‌هایی از سیره که هنوز به ژرفایِ پژوهش‌های معاصر راه نیافته‌اند. از این رو، از همه استادان، پژوهشگران و دانشجویان تحصیلات تکمیلی که دغدغه بازاندیشی در منابع، روایت‌ها و رویکردهای موجود را دارند، دعوت می‌کنیم تا با ارسال مقالات پژوهشیِ خود، در این پروژه فکری سهیم شوند. مقالات پذیرفته‌شده، ضمن انتشار در نشریه، در همایش تخصصیِ هم‌عنوان نیز ارائه خواهند شد.

محورهای اصلی و نیز موضوعات فرعی پیشنهادی به این شرح است:
محور اول: مبانی روش‌شناختی در مطالعات جدید درباره پیامبر (ص)
نقد و بررسی منابع اسلامی: تأخر منابع، مسئله‌ی وثاقت و تأثیر بافتار سیاسی-کلامی سده‌های نخست بر تدوین سیره.
رویکرد تاریخی-انتقادی در مطالعه سیره: امکان‌ها و محدودیت‌های به‌کارگیری متدولوژی نقد کتاب مقدس در مطالعات اسلامی.
نقش شواهد باستان‌شناختی و مادی (کتیبه‌ها، سکه‌ها، پاپیروس‌ها): سنجش داده‌های باستان‌شناسی با روایت‌های سنتی از زندگی پیامبر.
مطالعات میان‌رشته‌ای و آینده پژوهش‌های سیره‌پژوهی: همگرایی تاریخ، زبان‌شناسی و باستان‌شناسی در بازسازی چهره‌ی پیامبر.
رویکردهای ادبی و روایت‌گرا به متون سیره: تحلیل سیره به مثابه یک ژانر ادبی. بررسی نقش راوی، ساختار روایت، عناصر داستانی و کارکردهای بلاغی در شکل‌گیری گزارش‌های تاریخی از زندگی پیامبر (ص).
تحلیل ساختارگرا و نشانه‌شناختی از سیره نبوی: کاربرد روش‌های ساختارگرایی و نشانه‌شناسی در تحلیل متون سیره. بررسی الگوهای ثابت، تقابل‌های دوگانه و نظام‌های معنایی پنهان در روایت‌های زندگی پیامبر (ص).
روایت‌شناسی تاریخی و بازسازی حافظه جمعی از پیامبر (ص): بررسی چگونگی شکل‌گیری، انتقال و دگرگونی روایت‌های سیره در بستر حافظه جمعی مسلمانان.

محور دوم: جریان‌های فکری تجدیدنظرطلب و بازخوانی شخصیت پیامبر (ص)
ونزبرو و مکتب تجدیدنظرطلب: تحلیل «نشانه‌های نبوت» و مفهوم «انجیل محمدی» به مثابه یک متن الهیاتی-ادبی.
هاجریسم و مسئله‌ی «محمد تاریخی»: بازخوانی نظریه‌ی پاتریشیا کرون و مایکل کوک در باب خاستگاه‌های اسلام و نقد آن.
جریان‌های پساکرون (پس از ۲۰۰۰): تحلیل آرای استیون شومیکر (مرگ پیامبر، حیات‌های محمد) و مسئله‌ی ابهام در گاه‌شماری رویدادهای زندگی پیامبر.
رویکردهای رادیکال: بررسی دیدگاه‌های گروه «اناره» (Inarah) و رویکردهای مشابه در باب زبان قرآن و هویت پیامبر.

محور سوم: منابع غیراسلامی هم‌عصر و مسئله‌ی «محمد تاریخی» (ص)
بررسی تطبیقی منابع سریانی، یونانی و ارمنی: تحلیل گزارش‌های مربوط به ظهور پیامبر اسلام در متون مسیحی و یهودی سده‌ی هفتم میلادی.
محمد (ص) در نگاه «دیگران»: سنجش اعتبار و دلالت‌های منابع غیراسلامی برای بازسازی شخصیت و دعوت پیامبر.
چالش‌های ترجمه و تفسیر متون غیرعربی: مطالعه‌ی موردی تعابیری همچون «تاجر»، «قانون‌گذار» و «پیامبر عرب» در منابع سریانی.
مقایسه‌ی تطبیقی منابع اسلامی و غیراسلامی: هم‌خوانی‌ها و ناهم‌خوانی‌ها در گزارش رویدادهایی مانند هجرت، غزوات و فتوحات.

محور چهارم: بازخوانی انتقادی مؤلفه‌های زندگی‌نامه‌ای پیامبر (ص)
نام و القاب پیامبر: تحلیل واژه‌ی «محمد» در قرآن، کتیبه‌ها و سکه‌های سده‌ی نخست هجری.
مسئله‌ی «اُمّی» بودن: بررسی تطبیقی دیدگاه‌های سنتی و مدرن در باب مفهوم «اُمّی» و پیوند آن با آموزش‌پذیری پیامبر.
گاه‌شماری رویدادهای زندگی پیامبر: نقد و تحلیل تاریخی سال تولد (عام‌الفیل)، هجرت و تاریخ رحلت.
بررسی تطبیقی گزارش‌های غزوات: از جنگ بدر تا فتح مکه؛ تحلیل انتقادی روایت‌های موجود در پرتو منابع غیراسلامی.

محور پنجم: رویکردهای میانه‌رو و سنت‌گرا در مطالعات جدید درباره پیامبر (ص)
فرد دانر و نظریه‌ی «مؤمنان»: بازخوانی شخصیت پیامبر به مثابه رهبر یک جنبش یکتاپرستانه. شان آنتونی و بازسازی «محمد تاریخی»: نقد روش «افقی» و «عمودی» در اعتبارسنجی منابع سیره.
رابرت هویلند و میراث‌داری انتقادی: تحلیل رویکرد او در پیوند منابع اسلامی و غیراسلامی.
رویکردهای متأخر در دفاع از اعتبار منابع سیره: نقد محافظه‌کارانه بر آرای تجدیدنظرطلبان رادیکال.

محور ششم: پیامبر (ص) در آیینه‌ی قرآن و حدیث؛ رویکردهای نوین
قرآن به مثابه منبعی برای زندگی‌نامه‌ی پیامبر: بازخوانی آیات ناظر به شخصیت و تعاملات پیامبر با پیروان و مخالفان.
حدیث و سیره؛ هم‌پوشانی‌ها و تمایزها: نسبت‌سنجی دو جریان بزرگ حدیث‌نگاری و سیره‌نگاری در سده‌های نخست.
بازنویسی و بازسازی سیره در دوره‌ی عباسی: تحلیل تأثیر نیازهای سیاسی-فرهنگی بر شکل‌گیری روایت معیار از زندگی پیامبر.
چهره‌ی پیامبر در تفاسیر قرآن: از تفسیر طبری تا تفاسیر معاصر؛ مطالعه‌ی تطبیقی رویکردها.

محور هفتم: بازتاب و تأثیر مطالعات جدید درباره پیامبر (ص) در جهان اسلام و ایران (یا سیره‌پژوهی در ایران معاصر؛ رویکردها، جریان‌ها و بازتاب‌ها)
ترجمه و نقد آثار تجدیدنظرطلبانه در ایران درباره زندگی و سیره رسول خدا: بررسی موردی بازخورد آرای تجدیدنظرطلبان در میان پژوهشگران مسلمان یا ایرانی.
واکنش‌های روشنفکری دینی معاصر به «محمد تاریخی»: تحلیل دیدگاه‌های موافق و مخالف.
نسبت رویکردهای دانشگاهی غرب با باورهای سنتی مسلمانان: چالش‌ها و افق‌های گفت‌وگو.
تاریخ‌نگاری سیره نبوی در ایران معاصر: بررسی تحولات، روش‌ها و مکاتب تاریخ‌نگاری سیره در ایران از دوران معاصر تاکنون. مطالعه موردی آثار بزرگانی مانند عباس زریاب خویی و رویکرد او در تلفیق تقدس با تاریخ‌نگاری غربی.
روشنفکری دینی و بازخوانی سیره در ایران: تحلیل آرای روشنفکران دینی معاصر ایران درباره شخصیت و زندگی پیامبر (ص) و نسبت آن با گفتمان‌های سنتی و مدرن.
ترجمه، نقد و بومی‌سازی مطالعات غربی درباره سیره در ایران: بررسی چگونگی دریافت، ترجمه و نقد آرا و نظریات مستشرقان و تجدیدنظرطلبان غربی در محافل آکادمیک و حوزوی ایران.
سیره‌پژوهی در دانشگاه‌ها و حوزه‌های علمیه ایران: مطالعه تطبیقی رویکردها، اولویت‌ها و چالش‌های پژوهش در این دو نهاد علمی مهم کشور.

مهلت ارسال مقالات:
ارسال چکیده: تا ۱۵ آبان ۱۴۰۵
ارسال متن کامل مقاله: ۳۰ آذر ماه ۱۴۰۵
زمان برگزاری همایش: هفته آخر خرداد ماه ۱۴۰۶

✅ فرآیند بررسی مقالات:
۱. ارزیابی اولیه: مقاله پس از دریافت، حداکثر ظرف ۵ روز کاری از نظر انطباق با حوزه پژوهشی و معیارهای اولیه مجله بررسی می‌شود.
۲. داوری تخصصی: مقالات پذیرفته‌شده در ارزیابی اولیه، وارد فرآیند داوری علمی شده و نتیجه نهایی حداکثر ظرف ۲۰ روز کاری اعلام می‌شود.
۳. پذیرش نهایی: مقالاتی که از نظر محتوای علمی و ساختار شکلی واجد استانداردهای مجله باشند، برای انتشار پذیرفته می‌شوند.
از همه عزیزان دعوت می‌شود با ارسال آثار ارزشمند خود، در غنای این نشریه علمی سهیم باشند.

شیوه نگارش مقاله (اینجا)