English            
ایمیل |  سامانه کتابخانه |  سامانه اداری |  سامانه آموزش |  سامانه تغذیه |  انتشارات |  مرکز رایانه |  كانون دانش آموختگان |  سامانه نشریات  
خانه
درباره مفید
آموزش
دانشكده ها
پژوهش
مراکز مطالعاتی
کتابخانه
پذیرش
دانشجویان
رويدادها

پيشگفتار:

درود بر پيامبران الهي، نخستين آموزگاران حقوق­ كه از طريق وحي و كلام خداوند، انسان­ها و امت­ها  را با حقوق و وظايف خويش در برابر خداوند و يكديگر آشنا كرده­اند. نقش آغازين اديان در توسعه و شكل­گيري دانش حقوق و نيز حقوق بين­الملل انكار ناشدني است. گرچه قرن­ها در بخشي از جهان تلاش شده است تا اين نقش به فراموشي سپرده شود اما آهنگ بازگشت به دين از دهه پاياني قرن گذشته و سال­هاي آغازين هزاره جديد شنيده مي­شود و هم از اين رو باب مطالعات تطبيقي بويژه با تاكيد بر دين پژوهي، بيش از گذشته با اقبال روبرو شده است. در اين ميان دولت­هاي اسلامي كه بيشتر آنان از نيمه دوم قرن گذشته بدين سو استقلال و حاكميت يافته­اند در تلاش­اند تا با بازگشت به هويت اسلامي خود از استقلال و حاكميت خود بيش از پيش صيانت كنند.

در اين ميان اصل عدم مداخله در حقوق بين­الملل معاصر از جمله اصول اساسي است كه ضامن اصول استقلال و حاكميت كشورها شمرده مي­شود. ملت­ها و كشورها از آن به استقلال مي­رسند تا خود اداره امور داخلي و خارجي را به دست گيرند.

در آموزه­هاي اسلام نيز عدم دخالت در امور ديگران از طريق منابع اوليه قرآن و سنت و نيز اصول و قواعد كلي، كه همواره دستمايه انديشمندان مسلمان در پاسخ به مسايل نوپيدا بوده است، تاييد مي­شود. از آنجا كه در ساختار كنوني جامعه بين­المللي تقويت اصل عدم مداخله به نفع جامعه بين‌المللي از يكسو و جوامع اسلامي از سوي ديگر ارزيابي مي‌‌شود، بايسته است جايگاه آن در دو نظام حقوق اسلام و حقوق بين­الملل كاويده شود. پژوهش حاضر ضمن آنكه همه زواياي اصل عدم مداخله را بررسي مي­كند در تلاش است گامي در  توسعه مرزهاي دانش در حوزه مطالعات تطبيقي «اسلام و حقوق بين­الملل» بر دارد. اگر در اين كار موفق باشيم آن را مرهون اساتيد، عالمان و فقيهاني مي­دانيم كه از خرمن دانش آنان در حوزه علميه و دانشگاه بهره­ برديم. نگارنده با ايمان به اينكه شريعت اسلامي در هر زمان پاسخگوي نيازهاي عصر خواهد بود قدم در مطالعه تطبيقي گذاشته است. اميد است اين تلاش گامى در معرفى فقه غنى و پوياى اسلام و نيز پاسخى به اتهام قصور و ناتوانى حقوق اسلام از تبيين مسائل حقوق بين‌الملل باشد و زمينه‌ را براي مطالعات دقيق‌تر فراهم آورد.      
   

فهرست مطالب

پيشگفتار: 2

مقدمه تفصيلي: 4

الف: اهمیت مطالعه تطبیقی.. 6

ب: بيان مساله و اهميت موضوع.. 11

ج: پرسشها و فرضيه هاي پژوهش.... 13

د: پيشينيه و اهداف پژوهش: 14

ه: روش پژوهش.... 14

و: سازماندهي پژوهش.... 15

بخش اول: مفهوم، پيشينه و مباني اصل عدم مداخله در اسلام و حقوق بین‌الملل   17

فصل اول: مفهوم اصل عدم مداخله. 18

گفتار اول: مفهوم اصل عدم مداخله در حقوق بين‌الملل... 18

بند اول: جايگاه اصول حقوقي در حقوق بينالملل.. 18

بند دوم:  تعریف اصل عدم مداخله در حقوق بينالملل.. 23

بند سوم: عناصر و ماهيت اصل عدم مداخله. 27

الف- عناصر مداخله. 27

ب- ماهیت اصل عدم مداخله. 33

بند چهارم: شيوه ها و اشكال مداخله. 36

الف- شيوه هاي مداخله. 37

ب- اشکال و صور مداخله. 41

گفتار دوم: مفهوم اصل عدم مداخله در اسلام.. 45

بند اول: جايگاه اصول حقوقي در اسلام. 45

بند دوم: مفهوم و تعريف عدم مداخله در متون اسلامي.. 48

الف- ترك ما لايعنيه ( خودداري از ورود در امور نامربوط). 50

ب- تركهم مايدينون ( هر كس به دين خود). 53

ج- سياست ترك.... 54

د-  اعتزال و حياد. 54

بند سوم: عناصر، ماهيت، شيوه‌ها و اشكال مداخله در اسلام. 58

الف- عناصر مداخله. 58

ب- ماهيت مداخله. 58

ج- شيوه ها و اشكال مداخله. 59

فصل دوم: پيشينه و بسترهاي ظهور اصل عدم مداخله. 61

گفتار اول: پيدايش اصل عدم مداخله در حقوق بين‌الملل... 61

بند اول: از مداخله تا عدم مداخله. 61

الف- از پيمان وستفالي تا انقلاب فرانسه. 61

ب- از كنگره وين 1815 تا منشور ملل متحد.. 64

بند دوم: عصر منشور ملل متحد.. 68

الف- منشور ملل متحد و اسناد تاسيس سازمانهاي بين‌المللي.. 68

ب- اعلاميه هاي مجمع عمومي و بيانيه ها 70

1- اعلامیه 2625 مجمع عمومی سال 1970. 70

2- اعلامیه عدم مداخله 1976: 72

3- اعلامیه غیر قابل قبول بودن مداخله و دخالت در امور داخلی کشورها 1981. 72

4-  سند نهایی هلسینکی.. 73

بند سوم: منابع حقوقي اصل عدم مداخله. 73

الف- معاهدات... 73

ب- عرف... 74

ج- رويه هاي قضايي.. 75

1- قضيه کانال كورفو 1948. 75

2- قضيه نيكاراگوئه 1986. 75

3- قضیه کنگو علیه اوگاندا 2005. 76

گفتار دوم: نشانه هاي اصل عدم مداخله در اسلام.. 77

بند اول: عصر رسالت و خلفای راشدین.. 78

الف- منشور مدينه. 79

ب- پيمان با بنو ضمره. 83

ج- صلح حديبيه. 84

د- رويدادهاي سال نهم.. 86

1- معاهده نجران.. 87

2- سال هياتهاي نمايندگي.. 87

ه‌- خلفاي راشدين: 88

بند دوم: از امپراتوری امویان تا عصر سازمان کنفرانس اسلامی.. 89

الف- امویان.. 91

ب- عباسیان: 94

ج- عثمانیان: 96

د- فاطمیان و صفويان: 98

ه-  سازمان كنفرانس اسلامي.. 102

1-جایگاه سازمان و اهمیت آن.. 102

2- منشور سازمان و اصل عدم مداخله. 104

بند سوم: انقلاب اسلامي ايران.. 107

الف- مداخله در امور ايران پيش از انقلاب اسلامي.. 107

ب-  سياست عدم مداخله پس از انقلاب اسلامي.. 109

1- قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران.. 110

2- نسبت ميان صدور انقلاب و اصل عدم مداخله. 113

فصل سوم: مباني فلسفي، حقوقی و فقهی اصل عدم مداخله. 119

گفتار اول: مباني فلسفي و حقوقي... 119

بند اول: مكاتب و ديدگاه‌هاي كلاسيك..... 120

الف- مکتب حقوق طبیعی.. 120

ب- مکاتب ارادي.. 123

ج- ديدگاه ها 125

بند دوم: مكاتب سياسي و ديدگاه هاي نوين.. 126

الف- واقعگرايي و جهان وطنگرايي.. 126

ب- چين و كمونيسم.. 127

گفتار دوم: قرائت اسلامي از اصل عدم مداخله. 129

بند اول: اصل عدم مداخله در منابع حقوق بین‌الملل در اسلام. 130

الف- آيات قرآن.. 132

ب- منابع فرعي.. 138

بند دوم: مباني متنی اصل عدم مداخله در اسلام. 139

الف- اصل عدالت... 140

ب- اصل صلح.. 141

1- ادبيات صلح در متون ديني.. 142

2- اصل صلح يا  جنگ؟! 143

3- مناسبات اصل صلح و اصل عدم مداخله: 149

ج- قاعده نفي سبيل.. 151

د- اصل اعتزال.. 154

ه- رفتار متقابل و معامله به مثل.. 155

و- منع اعتداء، تجاوز و ستم.. 157

ز- اصل عدم سلطه. 159

بند سوم: مباني فرامتني اصل عدم مداخله در اسلام. 160

الف- نسبت ميان داده هاي وحياني و يافته هاي انساني.. 160

ب- بناي عقلا و خردمندان.. 163

ج- منطقة الفراغ و احكام حكومتي.. 164

1- منطقة الفراغ.. 164

2- احكام حكومتي.. 164

3- مقاصد الشريعة.. 166

نتيجه بخش: 168

بخش دوم: قلمرو و آثار اصل عدم مداخله در اسلام و حقوق بين‌الملل.. 170

فصل اول: مناسبات ميان حاکمیت و اصل عدم مداخله در اسلام و حقوق بين‌الملل   171

گفتار اول: حاکمیت، استقلال و عدم مداخله. 172

بند اول: حاكميت، استقلال و عدم مداخله در حقوق بين‌الملل.. 172

الف- حاكميت و عدم مداخله. 172

ب- استقلال و عدم مداخله. 175

بند دوم: حاكميت، استقلال و عدم مداخله در اسلام. 177

الف- مفاهيم حاكميت و استقلال در اسلام. 177

ب- مطالعه تطبيقي ميان حاكميت، استقلال و عدم مداخله. 180

ج- رابطه ميان مفهوم «دار» و عدم مداخله. 183

1- مفهوم و ملاك تقسيم دار در تاريخ اسلام. 183

2- مناسبات ميان مفهوم دار و اصل عدم مداخله. 188

د- جایگاه مرز در حقوق بین‌الملل و اسلام. 191

1- جايگاه مرز در حقوق بين‌الملل.. 191

2- جايگاه  مرز در حقوق اسلام: 192

ه- تاملي در مفهوم امت واحده و جامعه اسلامي.. 195

و- جهانشمولي اسلام و اصل عدم مداخله. 200

گفتار دوم: قلمرو انواع عدم مداخله در اسلام و حقوق بين‌الملل.. 204

بند اول: انواع عدم مداخله. 204

الف- عدم مداخله در ‌جنگ‌های داخلی.. 204

1- عدم مداخله در ‌جنگ‌های داخلی در حقوق بين‌الملل.. 204

2- عدم مداخله در ‌جنگ‌های داخلی در اسلام. 206

ب: عدم مداخله ديپلماتيك..... 208

1- عدم مداخله ديپلماتيك در حقوق بين‌الملل.. 208

2- عدم مداخله ديپلماتيك در حقوق اسلام. 211

ج: عدم مداخله اقتصادی.. 216

1- عدم مداخله اقتصادي در حقوق بين‌الملل.. 216

2- عدم مداخله اقتصادی در اسلام. 218

بند دوم: استثنائات عدم مداخله در اسلام و حقوق بين‌الملل.. 222

الف- استثنائات اصل عدم مداخله در حقوق بين‌الملل: 222

ب- استثنائات عدم مداخله در اسلام: 223

ج- جايگاه عنصر رضایت در اصل عدم مداخله. 224

1- رضایت به مداخله در حقوق بين‌الملل.. 224

2-رضایت به مداخله در حقوق اسلام. 227

فصل دوم: حقوق بشر و اصل عدم مداخله. 233

گفتار اول: مداخله برای حمایت از حقوق بشر. 233

بند اول: مداخله براي حمايت از حقوق بشر در حقوق بين‌الملل.. 233

بند دوم: مداخله براي حمايت از حقوق بشر در اسلام. 235

الف- ارتباط ميان جهاد اسلامي و اصل عدم مداخله. 237

1-  مفهوم و اهداف جهاد در اسلام. 237

اول-  مفهوم جهاد در اسلام. 237

دوم - اهداف جهاد در اسلام. 239

2- جهاد و مداخله يا عدم مداخله. 243

ب- ارتباط ميان دعوت، تبليغ و اصل عدم مداخله. 249

1- مفهوم دعوت و تبليغ در حقوق بين‌الملل.. 249

2- مفهوم دعوت و تبليغ در اسلام. 250

اول- جايگاه و مفهوم دعوت در اسلام. 251

دوم- دعوت و عدم مداخله. 257

ج: امر به معروف و نهي از منكر. 260

گفتار دوم: مداخله بشردوستانه. 263

بند اول: مداخله بشردوستانه در حقوق بين‌الملل.. 263

الف-  مفهوم و مباني مداخله بشردوستانه. 264

ب- مداخله بشر دوستانه و اصل عدم مداخله. 265

1- ديدگاه ممنوعيت مداخله بشردوستانه. 265

2- ديدگاه مشروعيت مداخله بشردوستانه. 267

بند دوم: مداخله بشردوستانه در اسلام. 272

الف- مفهوم استنقاذ و استنصار در اسلام. 273

ب- مباني مداخله بشر دوستانه(استنقاذ) در اسلام. 275

1- آيات قرآن.. 275

2- سنت نبوي.. 276

ج- شرايط مداخله بشر دوستانه (استنقاذ) در اسلام. 278

فصل سوم: آثار و نتايج اصل عدم مداخله: 283

گفتار اول: جامعه بين‌المللي و اصل عدم مداخله. 283

بند اول: آثار و نتايج در كشورهاي هدف... 283

بند دوم: آثار و نتايج در روابط ميان دولت‌ها 287

بند سوم: اصل عدم مداخله و نظم بين‌الملل.. 290

گفتار دوم: جوامع اسلامي و اصل عدم مداخله. 293

بند اول: تأيّد دين.. 296

بند دوم: لزوم حفظ نظام. 298

نتيجه بخش: 302

نتيجه پاياني... 303

منابع... 310




• درباره دانشگاه مفید • آموزش • پژوهش • کتابخانه • پذیرش • دانشجویان • رویدادها
بنیان گذار و رئیس
قائم مقام
اهداف و رسالت
تاریخچه
ساختار سازمانی
پردیس دانشگاه
درباره قم
بخش اقتصاد
بخش حقوق
بخش فلسفه
بخش علوم سیاسی
بخش معارف قرآن
بخش زبان
بخش دروس عمومی
آموزش مرکز حقوق بشر
آموزش مرکز علوم قرآن
خدمات آموزش
مرکز آموزش‌های آزاد
مرکز آموزش‌های غیر حضوری
امور فارغ التحصیلان
فرم‌های آموزشی
آیین نامه‌ها و مقررات
مصوبات شورای آموزشی
تقویم آموزشی
مرکز مطالعاتی حقوق بشر
مرکز مطالعاتی حقوق تطبیقی
مرکز مطالعاتی علوم قرآن
مرکز مطالعاتی اقتصادي
کتاب‌ها
مجلات

سامانه کتابخانه
بانک‌های اطلاعاتی
آپین نامه‌ها
عضویت در کتابخانه
خدمات رایانه و تکثیر
سفارش و خرید کتاب
پیوندها
آزمون اختصاصی کارشناسی
آزمون اختصاصی کارشناسی ارشد

آزمون پذیرش دکتری
پذیرش بدون آزمون
ضوابط و مقررات پذیرش
فرم‌های پذیرش
پذیرش بورس
پذیرش دانشجویان خارجی
بورس آیت الله موسوی اردبیلی (مدّظله)
کمیته امور مالی
کمیسیون موارد خاص
کمیته انضباطی
مشاوره دانشجویی
انجمن‌های علمی
مجلهء دانش پژوهان
کانون‌های فرهنگی
تربیت بدنی
خوابگاه دانشجویی
سلف سرویس
خدمات متفرقه دانشجویی
آیین نامه‌ها و فرم‌های دانشجویی

DOURAN Portal V3.9.8.8

V3.9.8.8