English            
ایمیل |  سامانه کتابخانه |  سامانه اداری |  سامانه آموزش |  سامانه تغذیه |  انتشارات |  فناوری اطلاعات|  كانون دانش آموختگان |  سامانه نشریات  
خانه
درباره مفید
آموزش
دانشكده ها
پژوهش
مراکز مطالعاتی
کتابخانه
پذیرش
دانشجويي و فرهنگي
رويدادها

عنوان : كتاب «اتحادیه اروپا پس از برگزیت؛ بحران ها و سناریوها»، تالیف جناب آقای دكتر علیرضا ثمودی پیله رود، عضو هیأت علمی دپارتمان علوم سیاسی دانشگاه مفید منتشر شد.
کد خبر : ۱۸۰۷
تاريخ :
 ۱۳۹۸/۰۲/۲۲ 
ساعت : ۱۴:۱:۲۰


معرفي كتاب: 

همگرایی اروپایی هم اکنون با چالش ­های زیادی روبه­ روست. این چالش­ها عبارت است از: عدم قطعیت اقتصادی، ضعف نهادی و نبود رهبری مشروع، شفاف و کارامد، ظهور نیروهای پوپولیست ملی، ورود مهاجران از غرب آسيا و شمال آفريقا، افزایش بنیادگرایی مذهبی، چالش­ های ایجاد شده بر اثر تحولات و البته بی­نظمی ­های جهانی و جایگاه نامشخص اروپا در موازنه قدرت اقتصادی و ژئوپلیتکی. یکی از مهم­ترین چالش ­های پیش روی اتحادیه اروپا، چگونگی کنار آمدن با خروج بریتانیا از این مجموعه است. خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا می­تواند پیامدهای قابل توجهی برای پروژه همگرایی در اروپا داشته باشد. در واقع، موضوع­ های مهمی همچون بحران اقتصادی در کشورهای ضعیف  ­تر و ثبات حوزه یورو، مقابله با فشار ناشی از ورود مهاجران به کشورهای اروپایی، رویایی با یک روسیه قدرت یافته و مقابله با بحران تروریسم، و قدرت­ یابی احزاب دست راستی، اتحادیه اروپا را در شرایط دشواری قرار داده است. پروژه همگرایی اروپا همواره به عنوان مسیری برای تقویت نفوذ و اهرم قدرت سیاسی و اقتصادی کشورهای اروپایی در نظر گرفته شده است. با این حال، تنش­ هایی نیز میان دو تفکر موجود در داخل اروپا در جریان بوده است: یک نگاه خواستار «اتحادیه همگراتر» از طریق افزایش همکاری­ های عمیق­تر است و نگاه دیگر خواستار اتحادیه ­ای بین حکومت­گرا با هدف حفظ حاکمیت ملی کشورها است. از سوی دیگر، تاریخ و جغرافیای متفاوت کشورها نیز بر اولویت­ها دولت­ های عضو اثر می­گذارد. به عنوان مثال، گسترش اتحادیه اروپا به شرق موجب شده است تا کشورهایی که دارای حافظه تاریخی منفی نسبت به شوروی سابق هستند، با گسترش و تعمیق همکاری میان اتحادیه اروپا و روسیه مخالفت ­کنند. از سوی دیگر، کشورهای جنوب اروپا به دلیل برخورداری از منافع اقتصادی و سیاسی در شمال آفریقا، توجه بیشتری به این مناطق می­ کنند.

در کتاب اتحادیه اروپا پس از برگزیت، تلاش شده است تا ضمن اشاره به جایگاه اتحادیه اروپا در نظام بین­ الملل، بحران­ های پیش روی اتحادیه مورد توجه قرار بگیرد؛ بحران ­هایی که موجب شده است علامت سوال بزرگی در خصوص بقا و یا فروپاشی اتحادیه اروپا به طور جدی مطرح شود. همچنین سناریوهای موجود در این زمینه با استفاده از نظریه­ های مطرح در حوزه همگرایی در اختیار خوانندگان قرار خواهد گرفت. این کتاب در سه فصل تنظیم شده است.

 در فصل نخست با عنوان «رهیافت ­های نظری و جايگاه اتحادیه اروپا در نظام بين ­الملل»، به بررسی نگاه واقع ­گرایی، رویکرد قدرت مدنی و قدرت هنجاری به جایگاه اتحادیه اروپا در نظام بین ­الملل اختصاص یافته است. رویکردهای نظری متعددی برای تجزیه و تحلیل جایگاه اتحادیه اروپا در سیاست بین­ الملل ارائه شده است و هر کدام از زاویه­ ای خاص به تحلیل نقش این کنشگر جدید پرداخته ­اند. اگر دوران فعالیت اتحادیه اروپا را به مقاطع زمانی مختلف تقسیم کنیم در هر دوره یکی از این رویکردهای نظری بر سایرین برتری داشته است. پس از جنگ جهانی دوم و خرابی ­های ناشی از آن، کشورهای اروپایی تلاش خود را بر بازسازی اقتصادی و اجتماعی و جلوگیری از وقوع جنگ جهانی سوم متمرکز کردند. به همین جهت، سازمان­ها و نهادهایی را با اهداف فوق ایجاد کردند تا فرایند همگرایی را تسریع کنند. تاکید بر بازسازی اقتصادی و بازگشت به موقعیت ابرقدرتی گذشته به همراه ساختارهای جدید باعث شد که اتحادیه اروپا به عنوان یک کنشگر جدید با ابزارهای جدید ظهور کند. اتحادیه اروپا در دوره جنگ سرد تحت تاثیر رقابت میان ایالات متحده و شوروی قرار داشت و با توجه به اینکه قدرت نظامی آن پایین‌تر از دو ابرقدرت بود، به همین دلیل بر مولفه‌هایی همچون حضور در سازمان ­های بین­ المللی، حقوق بشر، دمکراسی، توسعه اقتصادی و سایر موارد تاکید می­کرد تا بتواند با استفاده از ابزارها و سازکارهای موجود در سازمان‌ها و نهادهای بین‌المللی به اهداف خود دست یابد. البته باید به این مسئله اذعان کرد که تجربه اروپا از جنگ و نظامی­ گری تاثیر به سزایی بر این تغییر و تحول فکری داشته است. اما پایان جنگ سرد اتحادیه اروپا را به بازیابی موقعیت سیاسی و امنیتی سوق داد. به همین جهت اروپا به تدوین سیاست خارجی و امنیتی مشترک پرداخت و همین امر باعث شد که برخی پژوهشگران بازگشت اروپا به نظریه واقع­گرایی را مطرح کنند.

فصل دوم بحران­ های موجود در سطح اتحادیه اروپا را مورد بررسی قرار می ­دهد. یکی از این بحران­ ها، بحران حوزه یورو است. در این بخش، ضمن اشاره به ریشه­ ها بروز بحران یورو، پیامدهای آن و همچنین سازوکارهای اتحادیه اروپا برای مهار بحران نیز مورد بررسی قرار می­گیرد. بحران دیگر، وجود شکاف ­های مختلف در داخل اتحادیه اروپا است. کسری دمکراتیک، شکاف بین نخبگان و شهروندان اروپایی و تفاوت در نگاه به موضوع هویت از جمله این شکاف­ ها محسوب می­شود.  قدرت­ یابی احزاب دست راستی، موفقیت ­های این احزاب در سال­های اخیر و همچنین تاثیر آنها بر همگرایی اروپایی از موارد مطرح شده در این بخش است. خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا یکی دیگر از بحران­ های بررسی شده است. به نظر می ­رسد که خروج بریتانیا هر چند می­تواند پیامدهای منفی مهمی در حوزه اطلاعاتی و امنیتی داشته باشد، با این حال، خروج این کشور می­تواند زمینه را برای همگرایی بیشتر کشورهای اروپایی در حوزه دفاع و امنیت فراهم سازد، زیرا لندن همواره یکی از کشورهایی بوده است که مخالف همگرایی بیشتر کشورهای اروپایی است. مهاجرت و تروریسم دیگر بحران مهم پیش روی اتحادیه اروپا است. تحولات جهان عرب از سال 2011 به این سو موجب سراریز شدن تعداد زیادی از آوارگان به مرزهای کشورهای اروپایی شده است. ورود این مهاجران افزون بر اینکه موجب بروز اختلاف میان کشورهای مختلف اروپایی شده است، پیامدهای اقتصادی و اجتماعی مهمی در کشورهای اروپایی نیز به همراه داشته است. اقدام ­های روسیه در سال­های اخیر نیز یکی دیگر از بحران­های پیش روی اتحادیه اروپا است. در دو دهه گذشته و با ورود پوتین به کرملین، مسکو و بروکسل در مقاطع مختلف با یکدیگر دچار تنش جدی شده­اند. بحران اوکراین در سال 2014 مهمترین رویارویی اتحادیه اروپا و فدراسیون روسیه بوده است.

فصل سوم با عنوان «رویکردهای نظری به همگرایی و واگرايي اروپايي و سناریوهای پیش روی اتحادیه اروپا» پس از مطرح ساختن دیدگاه نظریه ­هایی همچون فدرالیسم، کارکردگرایی، نظریه ارتباطات، نهادگرایی نولیبرال که از مجموعه نظریه ­های لیبرالی محسوب می­شوند، دیدگاه نظریه ­هایی همچون جماعت­ گرایی، واقع­گرایی، نظریه افول و سقوط امپراتوری­ها را مورد بررسی قرار می­دهد. پس از اشاره به این نظریه­ ها چند سناریو نیز در مورد آینده اتحادیه اروپا ارائه شده است. فروپاشی جزئی، همگرایی جزئی، همگرایی کامل و فروپاشی کامل از جمله سناریوهای مطرح شده در مورد آینده همگرایی اروپایی است. در پایان نیز به پنج سناریوی مطرح شده از سوی کمیسیون اروپا اشاره شده است.

این کتاب توسط انتشارات آینده سازان نور روانه بازار شده است.



بازگشت           چاپ چاپ