English            
ایمیل |  سامانه کتابخانه |  سامانه اداری |  سامانه آموزش |  سامانه تغذیه |  انتشارات |  فناوری اطلاعات|  كانون دانش آموختگان |  سامانه نشریات  
خانه
درباره مفید
آموزش
دانشكده ها
پژوهش
مراکز مطالعاتی
کتابخانه
پذیرش
دانشجویان
رويدادها

عنوان : نشست علمی «بررسی دلایل نازایی پژوهش در ایران با تاكید بر پژوهش های اقتصادی» در دانشگاه مفید برگزار شد.
کد خبر : ۱۶۱۹
تاريخ :
 ۱۳۹۶/۱۲/۲۲ 
ساعت : ۱۴:۲۴:۶
به گزارش روابط عمومي دانشگاه مفيد، نشست سوم از سلسله نشست هاي علمي با محوريت آسيب شناسي و تقويت پژوهش در دانشگاه با عنوان « بررسي دلايل نازايي پژوهش در ايران با تاكيد بر پژوهش هاي اقتصادي» توسط دفتر امور پژوهشي روز يك شنبه 20 اسفندماه با ارائه دكتر محمدرضا يوسفي شيخ رباط- عضو محترم هيات علمي دانشكده اقتصاد دانشگاه – برگزار گرديد.




در اين نشست كه با حضور برخي از اعضاي هيات علمي و دانشجويان مقاطع مختلف تحصيلي در تالار گفتگو برگزار گردد، درابتداي جلسه دكتر يوسفي به تبيين وضعيت موجود پژوهش هاي صورت گرفته دركشور پرداخته و افزودند با وجود رشد مقالات، رشد تعداد دانشجویان تحصیلات تکمیلی، گستره رشته ها و گرایش های علمی در این دو دهه در کشور اما متاسفانه با دو مساله مهم و اساسي روبه رو مي باشيم: اولا پژوهش هاي صورت گرفته نمی توانند کمک چندانی به حل معضلات جامعه نمايند و ثانیا دچار آفات فساد و بی اخلاقی شده اند. 
ايشان در بخش ديگري از سخنان خود به بررسي نشانه هاي پژوهش نازا در كشور پرداخته و اموري مانند وجود جاده‌های خراب، پل‌ها و ساختمان‌های بی‌کیفیت، معضلات خانواده، وابستگی به نفت، کسری مداوم تراز تجاری، فقر، نابرابری، فساد و... را به اين معني دانسته كه که پژوهش ها نتوانسته اند به پیشرفت کشور و حل ناملایمات کمک کند.
مدير مركز مطالعات اقتصادي دانشگاه در ادامه مهمترين دلايل نازايي پژوهش در ايران را محورهاي شش گانه ساختار آموزشی، کمیت گرایی، ساختار اقتصادی، ساختار سیاسی، مدرک گرایی و درآمدزایی عنوان كردند. 
ايشان درخصوص ارتباط ساختار آموزشي با نازايي پژوهش عنوان كردند دانشجویان ایرانی، حتی فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌های درجه یک در اقتصاد وقتی بحث به روش تحقیق، ایده‌پردازی و انجام پژوهش‌های به‌روز در مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا می‌رسد، به هیچ عنوان قابل مقایسه با همتایان خارجی خود نیستند. 
در كشورهاي ديگر الگوي تحصيلي دانشجو بدين صورت است كه دانشجویان پس از ثبت نام در دوره کارشناسی و پیش از آغاز رسمی کلاس‌های درس، یک دوره دو روزه تا یک هفته تحت عنوان Induction را طی می‌کنند که در سیستم آموزشی بریتانیا به معنی آمادگی‌های ضروری پیش از شروع دروس اصلی است. در این دوره دو حوزه آموزش عمومی و اختصاصی مطرح است. در بخش اطلاعات عمومی فرد اطلاعاتی مانند روش‌های مطالعه بهینه، نحوه جست‌وجو در بانک مقالات، نحوه ارتباط با استادان، نحوه استفاده از کتابخانه، نحوه استفاده از اینترنت و ای‌میل (که در این دانشگاه‌ها امروزه بیشتر جنبه تشریفات دارد) را فرا می‌گیرد. در بخش اطلاعات تخصصی، هر دانشجو بسته به رشته تحصیلی اطلاعاتی بسیار کلی در مورد ژورنال‌های علمی معتبر، فرق یک مقاله علمی-‌پژوهشی و یک مقاله تحلیلی، رتبه‌بندی ژورنال‌های علمی اقتصادی، روش‌های مطالعاتی روز در حوزه اقتصاد، نرم‌افزارها و تکنیک‌های ریاضی را فرا می‌گیرد. این اطلاعات سپس در ترم یک در واحدی تحت عنوان فناوری اطلاعات برای دانشجویان اقتصاد تکمیل می‌شود. در این واحد درسی همه اطلاعات فوق به علاوه مهم‌ترین نرم افزارهای اقتصادی مورد استفاده در پژوهش اقتصادی به دانشجویان آموزش داده می‌شود. در ترم دوم که یک پروژه درسی در اقتصاد کلان یا خرد دارد، به همه تکنیک‌های مورد نیازش مجهز است، بنابراین زمان و هزینه انجام پروژه برای وی به حداقل می‌رسد و حتی به فکرش خطور نمی‌کند که جعل یا تقلب کند.



از سوي ديگر سیستم آموزشی به قدری در مورد این موضوع حساس و دقیق است که کوچک‌ترین خطایی در تهیه هر گونه گزارش و پروژه و پایان‌نامه از چشم استادان و مسوولان آموزشی دور نمی‌ماند. ابزار آن هم بسیار ساده است، تصویب یک قانون تحت عنوان کپی‌رایت آموزشی و استفاده از یک نرم‌افزار به نام تقلب‌یاب که این امکان را به بررسی‌کننده می‌دهد که گزارش تهیه‌شده را با تمامی منابع موجود چه کتابخانه‌ای و چه اینترنتی مطابقت دهد. تا 20 درصد کپی با ذکر منبع بلا‌مانع است اما بیش از آن تنها یک مجازات دارد: اخراج از دانشگاه و محرومیت از تحصیل. 
عضو هيات علمي دانشكده اقتصاد دانشگاه مفيد در تحليل كميت گرايي به عنوان يكي از عوامل نازايي پژوهش در ايران ابراز داشتند کمیت گرایی به معناي رشد شتابان دانشجویان مقاطع تحصیلات تکمیلی بدون تناسب با ظرفیت علمی دانشگاه¬ها بوده و لذا توان آموزش کیفی مناسب برای این همه افراد وجود ندارد. 

ايشان در بخشي ديگر از سخنان خود به يكي ديگر از دلايل نازايي پژوهش در ايران يعني به ساختار اقتصادی كشور اشاره كردند. بررسی ساختار تامین مالی پژوهش‌های انجام‌شده در کشورهای مختلف به روشنی نشان می‌دهد، در کشورهای پیشرفته و به ویژه کشورهای صادرات‌محور، بیشترین سهم تامین مالی پژوهش‌ها، مربوط به شرکت‌ها و بنگاه‌های صنعتی است و بیشترین سهم پژوهش‌ها را نیز پژوهش‌های تجربی و بعد از آن پژوهش‌های کاربردی تشکیل می‌دهد. 
در ایران با توجه به دولتی بودن دانشگاه‌های اصلی کشور، می‌توان گفت عملاً بخش عمده بودجه‌های پژوهشی کشور در حقیقت به طور مستقیم یا غیرمستقیم از طریق دولت توزیع می‌شود. درکشور ايران، تقاضا برای پژوهش‌های توسعه‌ای و کاربردی از جانب شرکت‌ها و بنگاه‌های صنعتی بسیار ناچیز است. این مساله عمدتاً ناشی از انگیزه پایین شرکت‌ها و بنگاه‌های ایرانی برای نوآوری است. در حوزه صنعت، عواملی مانند بازارهای انحصاری و موانع تجاری و همچنین اتکای بنگاه‌های اقتصادی به رانت‌ها و حمایت‌های مستقیم دولتی، شرکت‌های داخلی را از رقابت بی‌نیاز کرده و انگیزه سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه از طریق شرکت‌ها را کاهش داده است. همین مساله، بخش عمده تقاضا برای پژوهش‌های توسعه‌ای و کاربردی را از بین برده است.
مطالعات UNCTAD نشان می‌دهد میان دو متغیر هزینه‌های پژوهشی و صادرات صنعتی به ویژه صادرات با فناوری بالا (High Tech) و اقتصاد رقابتی ارتباط معنی‌داری وجود دارد. 
دكتر يوسفي در ادامه به نقش ساختار سیاسی در نازايي پژوهش اشاره كردند و افزودند ملاحظات سیاسی- عقیدتی در گزینش و استخدام استادان و ارتقاء و تغییر وضعیت آنان و فقدان رابطه بهينه بين پژوهش و سیاست گذاری از مشكلات جدي پژوهش در كشور است. مديريت امور پژوهشي در برخي از سازمان ها و نهادهاي اجرايي و تصميم سازي در كشور برعهده افراد غيرپژوهشي مي باشد. 


از ديگر آسيب هاي پژوهش در كشور مدرک گرایی است. در هیچ یک از کشورهای توسعه‌یافته چنین ولعی برای دریافت مدرک وجود ندارد. به عبارت دیگر مدرک از کارکرد اصلی خود خارج شده است. در ایران با افرادي مواجه هستيم كه در سیستم‌های سیاسی و اداری هم سِمَت و مقام دارند و هم در حال تحصیلات عالی هستند.
مدير مركز مطالعات اقتصادي و عضو هيات علمي دانشگاه مفيد درآمد زایی را نيز يكي ديگر از دلايل پديده نازايي پژوهش محسوب دانسته و افزودند در کشورهای معتبر دانشگاه‌هایی که رتبه بهتری در رده‌بندی بهترین دانشگاه‌های دنیا دارند، بالاترین هزینه‌ها را برای شهریه دریافت می‌کنند. این دقیقاً منطبق بر نظریه اقتصادی است، چرا که اگر انتخاب دانشجو اخذ مدرک از دانشگاهی چون آکسفورد یا کمبریج است، خود باید هزینه چنین کیفیتی را بپردازد. این قاعده در ایران کاملاً برعکس است؛ شهریه بالاتر مساوی است با اعتبار پایین‌تر مدرک اخذ‌شده و کیفیت نازل‌تر آموزشی. در ادامه جلسه حاضرين به ارائه ديدگاه ها و پرسش هاي خود پيرامون موضوع جلسه پرداخته و دكتر يوسفي به پرسش هاي مطرح شده پاسخ دادند. 





بازگشت           چاپ چاپ