فارسی            
Email |  Library |  eOffice |  eRegisteration |  Food Service |  Publications |  Computer Center  
Home
About Mofid
Education
Departments
Research
Library
Admission
Students
News & Event

Title : نشست علمی «نگاهی به عقلانیت در نظریه انتخاب عقلایی نئوكلاسیك ها» با سخنرانی دكتر سیدمحمد فیروزآبادی برگزار شد.
News Code : ۱۸۲۰
Date : 6/15/2019
Time : 8:15:37

به گزارش روابط عمومي دانشگاه، به همت مركز مطالعات اقتصادي دانشگاه نشست علمي با عنوان «نگاهي به عقلانيت در نظريه انتخاب عقلايي نئوكلاسيك ها» با حضور اعضاي هيات علمي دانشكده اقتصاد و دانشجويان با ارائه دكتر سيدمحمد فيروزآبادي عضو هيأت علمي دانشگاه مفيد روز سه شنبه 21 خردادماه سال جاري برگزار گرديد. خلاصه ­اي از نشست علمي مذكور به شرح  ذيل مي­ باشد:

دكتر فيروزآبادي عضو هيات علمي دانشكده اقتصاد عنوان داشتند: يكي از مباحث مهم در اقتصاد و بسياري ازعلوم انساني كه مورد توجه انديشمندان اقتصادي، روانشناسي، جامعه شناسي و ... بوده و به نوعي زيربناي بسياري از نظريه‌پردازي‌ها و ايده‌هاي ديگر به حساب مي‌آيد، مساله «تصميم‌گيري عاملان اقتصادي» است. مهمترين توضيحي هم كه براي اين مساله مطرح شده «نظريه انتخاب عقلايي» است. نظريه انتخاب عقلايي كه از نظريه‌هاي حاكم در ادبيات اقتصادي و بحث تصميم‌گيري فرد مي‌باشد در طول زمان‌هاي گذشته توسط مكاتب مختلف اقتصادي مورد انتقاد‌هاي جدي واقع شده است. برخي اقتصاددانان با نگاهي اصلاحي درصدد رفع نواقص اين نظريه برآمده‌اند. گروهي با توسعه مفهوم نفع شخصي و توسعه مفهومي شخص (فرد) و گروهي ديگر با طرح انواعي ديگر از مفهوم عقلانيت و با به تصوير كشيدن محدوديت‌هاي مختلف انسان و گروهي هم با طرح مساله بازنگري در مفاهيم اساسي اين نظريه، سعي در رفع نارسايي‌هاي اين نظريه نمودند. البته برخي مكاتب اقتصادي هم، نظير مكتب اقتصاد رفتاري با رد فرض عقلانيت در رفتار عاملان اقتصادي از اساس با مباني اين نظريه به مخالفت برخاسته‌اند.


عضو هيات علمي دانشكده اقتصاد در ادامه بيان نمودند كه فحواي كلي نظريه انتخاب عقلايي اينست كه عاملان اقتصادي به دنبال حداكثر كردن منفعت شخصي خود هستند. در واقع ضمن معرفي نفع شخصي به عنوان محرك كنش هاي فرد، انسان را همواره در مسير كسب حداكثر مطلوبيت معرفي مي كند.

 دكتر فيروزآبادي سپس به بيان سه سناريو در خصوص مفاهيم اساسي و خصوصا عقلانيت در مساله انتخاب عقلايي عاملان اقتصادي پرداختند. در مورد سناريوي اول عنوان داشتند كه مفهوم نفع شخصي در ادبيات به كار رفته معنايي عام و وسيع تر از آنچه به ذهن خطور مي كند دارد. به اين بيان كه مراد از شخص در نگاهي مادي و فارق از اخلاقيات و معنويات مي تواند صرفا دايره وجودي خود شخص بوده باشد. اين مرحله از نفع شخصي عبارت ديگري از خودخواهي مي باشد كه درعمل صرفا خود ديدن و خود خواستن است. اما در نگاهي اخلاق مدارانه و ديني، ديگران را هم همچون خود ديدن و همچون خويش پنداشتن است. اجتماعات كوچكي همچون خانواده، دوستان رفيق، عزيزاني كه قابل احترامند و ... دايره وجودي شخص را توسعه داده و خود فرد را به همسر، فرزند، پدر، مادر و ... تسري مي دهد. در اين صورت نفع شخصي شامل اين مجموعه نيز خواهد شد. بديهي است هرقدر انسان به اخلاق و اعتقادات ديني ملتزم تر بوده باشد وهرچه با آموزه هاي آنها بيشتر تربيت شده باشد دايره اين فرديت گسترش بيشتر پيدا كرده و در اين صورت نفع شخصي دايره اي به وسعت جامعه انساني اطراف وي و حتي سراسر جهان خواهد داشت.در اين صورت عقلانيت وي با همان تفسير نئوكلاسيكي، يعني: «حداكثر سازي نفع شخصي» مي تواند قابل قبول باشد و برخي اشكالات هم تاحدودي مرتفع مي گردد. سناريوي  دوم اينست كه در خصوص مفهوم عقلانيتي كه انسان با آن اقدام به انتخاب و تصميم مي نمايد توسعه قايل شويم. به اين بيان كه عقلانيت را نه صرف سازگاري رفتار با اهداف و يا متعادل و متوازن بودن كنش ها تفسير و توجيه كنيم و نه همچون فلاسفه آن را رفتاري مطابق با عقل بدانيم، بلكه عقلانيت را آنگونه كه معرفت شناسان تفسير كرده اند «رفتار وكنشي كه مبتني بر استدلال صحيح و مجاز»  معني كنيم. در اينصورت آنچه كه مبتني بر اعتقادات، سنتها، هنجارها، اصول تربيتي و ... مقبول عرف (عرف عامه و يا عرف متشرعه) مي باشد بي شك رفتاري عقلايي خواهد بود. در اينصورت دايره سيطره عقلانيت بر رفتارهايي كه به نظر شايد غيرعقلاني مي رسد گسترش مي يابد. مساله محدوديت ها و عدم اطلاعات كاملي هم كه در ادبيات طرفداران عقلانيت محدود وجود دارد و نيز انتقاداتي كه اقتصاددانان رفتاري دارند؛ تا حدود مرتفع مي گردد، زيرا لب اشكالات ايشان وارد بر عقلانيت ابزاري و عقلانيت كامل است كه در بازتعريف جديد اشكالات جايي نخواهند داشت. سناريوي سوم اينست كه با توجه به مفهوم نظام ترجيحات فرد بگوييم شناخت و ترجيح بندي گزينه هاي روبروي عامل اقتصادي امري است كه بخشي تحت نظر عقل و بخشي تحت تاثير احساسات و سلايق و فرهنگ و حتي اعتقادات و دين شكل مي‌گيرد.


دكتر فيروزآبادي در ادامه عنوان داشتند كه پيشنهادات فوق تفاوت زيادي با توجيهاتي كه تابع هدف را توسعه مي دهند دارد، زيرا در مواردي كه تابع هدف را گسترش مي دهند در حقيقت متغيرهاي مستقل را متعدد مي كنند و به نوعي با حفظ يك تابع مثلا مطلوبيت براي مصرف كننده عوامل تاثير گذار را عواملي كه مثلا شامل نوعدوستي و يا مصرف ديني و يا مصارف با نگاه بلند مدت و ... بشود، معرفي مي كنند، در حالي كه ما در توضيح فوق متغير وابسته را گسترش داده ايم و به عبارتي ديگر اين مطلوبيت است كه با توجه به رشد و تكامل عقلانيت فرد موارد ديگر را هم در حوزه خودش در بر مي‌گيرد ولي متغير مستقل نهايتا همان مصرف شخصي و يا ميزان توليد فرد و ... مي‌باشد. مساله آموزش و تربيت شدن فرد در سناريوهاي بالا امري مهم و اساسي مي‌باشد. هرچه تعاليم اخلاقي و آموزه‌هاي هنجاري در فرد بيش‌تر ظهور و بروز كرده باشد، تعديل مفاهيم عقلانيت، نفع شخصي و نظام ترجيحات و... وسيع تر و فراگيرتر خواهد شد.

در ادامه ي نشست اعضاي هيات علمي دانشكده اقتصاد و اساتيد، نقطه نظرات و ديدگاه هاي خود در خصوص «نگاهي به عقلانيت در نظريه انتخاب عقلايي نئوكلاسيك ها» مطرح نموده و ديدگاه مطرح شده توسط دكتر فيروزآبادي به موضوع مورد اشاره را مورد نقد و بررسي قرار دادند.



Back           Print         
 
Mofid University